Bænin: samfélag við Guð

Bænin er ein mesta náðargjöf sem Guð hefur veitt fólki sínu.

Í Ritningunni talar Guð til okkar. Með bæninni getum við talað við hann. Bænin er því miklu meira en að biðja Guð um hjálp þegar eitthvað hefur farið úrskeiðis. Hún er hluti af stöðugu sambandi við skapara okkar — sambandi þar sem við hlustum á orð hans, svörum honum, leitum leiðsagnar hans, viðurkennum að við erum háð honum og felum líf okkar í hendur hans.

Samt er auðvelt að vanrækja bænina.

Álag hversdagsins sækir að. Vinna, fjölskylduábyrgð, áhyggjur og alls konar truflanir taka hug okkar fanginn. Stundum ýtist bænin út á jaðar lífsins þar til erfiðleikar minna okkur skyndilega á hversu mikið við þurfum á Guði að halda.

Biblían sýnir okkur allt annað fordæmi.

Bænin var fastur þáttur í lífi trúfastra karla og kvenna. Hún skipaði miðlægan sess í lífi Jesú. Fólk bað á ákveðnum tímum, hélt áfram að biðja í erfiðleikum og sameinaði bænina trú, auðmýkt og verkum.

Bænin var ekki aðeins úrræði í neyð.

Hún var samfélag við Guð.

Reglulegur tími til bænar

Nokkrir ritningarstaðir benda til þess að bænin hafi verið reglulegur þáttur í degi hins trúaða.

Daníel var á bæn þegar Gabríel kom til hans:

„um það leyti sem kvöldfórnin var færð.“

— Daníel 9:21

Þetta orðalag er mikilvægt vegna þess að það tengir bæn Daníels við fastan hátt tilbeiðslunnar.

Sama meginregla birtist í Postulasögunni.

Pétur og Jóhannes:

„fóru saman upp í musterið á bænastundinni, sem var níunda stund dagsins.“

— Postulasagan 3:1

Í þeirri ferð hittu þeir mann sem hafði verið lamaður frá fæðingu. Pétur bauð honum í nafni Jesú Krists frá Nasaret að rísa á fætur og ganga, og maðurinn fór inn í musterið:

„gangandi, stökkvandi og lofandi Guð.“

— Postulasagan 3:8

Í 10. kafla Postulasögunnar er annað eftirtektarvert dæmi. Kornelíus var einnig á bæn á níundu stundu þegar hann fékk leiðsögn frá Guði. Bænir hans og örlát verk höfðu stigið upp:

„til minningar fyrir Guði.“

— Postulasagan 10:4

Honum var sagt að senda eftir Pétri. Þar með hófst atburðarás sem varð mikilvægur áfangi í boðun fagnaðarerindisins til heiðingjanna.

Þessi dæmi fela ekki í sér að kristnir menn verði að biðja á tiltekinni klukkustund. Þau sýna hins vegar gildi þess að bænin eigi sér fastan stað í lífinu í stað þess að vera alfarið háð augnablikshvöt.

Það er viska fólgin í því að taka frá tíma fyrir Guð.

Ef við biðjum aðeins þegar okkur langar til þess munu margar aðrar kröfur keppa um þann tíma. Með því að temja okkur reglulega bæn tryggjum við betur að samfélagið við Guð sé áfram í miðju lífs okkar en verði ekki eitthvað sem við hugsum um þegar allt annað er búið.

Bæn á þjáningartímum

Bænin er sérlega mikilvæg þegar lífið verður erfitt.

Á níundu stundu, þegar Jesús þjáðist á krossinum, hrópaði hann til Guðs.

Jafnvel í ólýsanlegri kvöl beindust hugsanir hans að föður hans.

Þetta kennir okkur mikilvægan sannleika um bænina. Hún er ekki háð þægilegum aðstæðum. Sumar dýpstu bænir sem varðveittar eru í Ritningunni voru einmitt fluttar í ótta, þjáningu, óvissu eða sorg.

Sá sem trúir þarf ekki að bíða þar til lífið er orðið rólegt áður en hann leitar til Guðs.

Við getum beðið þegar við erum hrædd.

Við getum beðið þegar við skiljum ekki hvað er að gerast.

Við getum beðið þegar svarið virðist dragast.

Við getum beðið þegar eigin kraftar virðast ekki nægja.

Bænin þýðir ekki að allir erfiðleikar hverfi samstundis. Hún þýðir að við leggjum þá fram fyrir þann sem sér það sem við sjáum ekki og skilur það sem við skiljum ekki.

Forréttindin að mega tala við Guð

Það er auðvelt að venjast bæninni svo mjög að við gleymum hversu einstök hún er í raun.

Manneskjum er leyft að leita til skapara himins og jarðar.

Í allri Ritningunni er talað til Guðs með heitum sem sýna ólíkar hliðar á eðli hans. Hann er Guð Abrahams, Ísaks og Ísraels. Hann er faðir miskunnseminnar, Guð allrar huggunar, Guð kærleika og friðar og Guð þolgæðisins.

Bæn okkar ætti því að mótast af skilningi okkar á þeim sem við tölum við.

Við tölum ekki út í tómið.

Við erum heldur ekki aðeins að tjá eigin hugsanir fyrir sjálfum okkur.

Bæninni er beint til Guðs.

Það ætti bæði að veita okkur traust og vekja hjá okkur lotningu.

Að nálgast Guð fyrir milligöngu Jesú Krists

Nýja testamentið bætir enn einu grundvallaratriði við skilning okkar á bæninni.

Við nálgumst Guð fyrir milligöngu Jesú Krists.

Í Hebreabréfinu segir um Jesú:

„hann lifir ætíð til að biðja fyrir þeim.“

— Hebreabréfið 7:25

Jesús er því ekki aukaatriði í kristinni bæn. Aðgangur okkar að Guði tengist því verki sem hann hefur unnið og þeirri stöðu sem hann gegnir nú.

Hebreabréfið veitir okkur þessa dásamlegu hvatningu:

„Göngum því með djörfung að hásæti náðarinnar, svo að vér hljótum miskunn og finnum náð til hjálpar þegar á þarf að halda.“

— Hebreabréfið 4:16

Takið eftir orðinu „djörfung“.

Guð býður börnum sínum ekki að nálgast sig með þeirri væntingu að þeim verði vísað frá. Kristinni bæn fylgir traust.

En traust samkvæmt Biblíunni er ekki hroki.

Abraham lýsti sjálfum sér í samtali við Guð sem:

„dufti og ösku.“

— 1. Mósebók 18:27

Þessar tvær meginreglur eiga saman.

Við nálgumst Guð í trausti vegna þess að hann hefur boðið okkur að koma til sín.

Við nálgumst hann í auðmýkt vegna þess að við skiljum hver hann er — og hver við erum.

Sönn bæn sameinar því djörfung og lotningu.

Jesús tók sér tíma til að biðja

Ef einhver hefði getað sagst vera of upptekinn til að biðja, þá var það Jesús.

Fjöldi fólks fylgdi honum. Menn leituðu stöðugt til hans eftir lækningu og fræðslu. Lærisveinar hans þurftu kennslu. Andstæðingar hans spurðu hann út úr og ögruðu honum. Tími hans var takmarkaður.

Samt tók Jesús sér meðvitað tíma til bænar.

Markús segir:

„Árla um morguninn, löngu fyrir dagrenningu, fór hann á fætur, gekk út og hélt á afvikinn stað. Þar baðst hann fyrir.“

— Markús 1:35

Jesús beið ekki einfaldlega eftir hentugu tækifæri.

Hann skapaði sér það.

Hann dró sig í hlé frá öðrum og fann afvikinn stað til að biðja á.

Þetta er áhrifamikil lexía fyrir nútímalífið.

Truflanir okkar kunna að vera aðrar, en meginreglan hefur ekki breyst. Ef bænin skiptir máli þurfum við stundum meðvitað að fjarlægja okkur frá því sem dreifir athyglinni.

Það getur þýtt að biðja áður en verkefni dagsins hefjast.

Það getur þýtt að taka frá kyrrláta stund yfir daginn.

Það getur þýtt að slökkva á símanum eða stíga frá skjánum.

Nákvæm tilhögun verður ólík frá einni manneskju til annarrar. Meginatriðið er einfaldlega að samfélag við Guð á skilið að við gefum því sérstakt rúm í lífi okkar.

„Vakið og biðjið“

Mikilvægi bænarinnar kom sérstaklega skýrt fram í Getsemane.

Jesús vissi hvað beið hans og baðst fyrir á meðan lærisveinar hans áttu í erfiðleikum með að halda sér vakandi.

Hann sagði við þá:

„Vakið og biðjið, svo að þér fallið ekki í freistni. Andinn er að vísu fús, en holdið er veikt.“

— Matteus 26:41

Þessi síðustu orð lýsa baráttu sem sérhver trúaður maður þekkir.

Við kunnum í einlægni að vilja þjóna Guði.

Við kunnum í einlægni að ætla okkur að standast freistingar.

Við kunnum í einlægni að þrá að gera það sem rétt er.

En mannlegur veikleiki er engu að síður til staðar.

Bænin er viðurkenning á þeim veikleika.

Að biðja er meðal annars að viðurkenna að andlegu lífi verður ekki haldið uppi með viljastyrk einum saman. Við þurfum hjálp Guðs.

Sá sem telur sig nægilega sterkan án bænar hefur þegar misskilið eigin stöðu.

Að læra að biðja

Jesús sagði lærisveinum sínum ekki aðeins að biðja. Hann kenndi þeim líka hvernig þeir ættu að biðja.

Bænin sem almennt er kölluð Faðirvorið gefur okkur fyrirmynd sem geymir nokkur mikilvæg atriði.

Hún hefst á Guði.

Nafn hans er helgað.

Ríkis hans er óskað.

Vilji hans er viðurkenndur.

Fyrst þá beinist bænin að þörfum mannanna.

Beðið er um daglega næringu.

Viðurkennt er að við syndgum og þurfum fyrirgefningu.

Hugað er að freistingum og andlegum hættum.

Yfirráð Guðs eru viðurkennd.

Þessi röð er lærdómsrík.

Bænin á ekki aðeins að verða upptalning á því sem okkur langar til að fá.

Þarfir okkar eiga vissulega heima í bæninni. Jesús kenndi lærisveinum sínum að biðja um daglegt brauð. En bænin hefst á því að beina huga okkar að Guði — heilagleika hans, fyrirætlun hans, vilja hans og ríki.

Það breytir eðli bænarinnar.

Í stað þess að spyrja aðeins: „Hvað vil ég að Guð geri fyrir mig?“ förum við að spyrja: „Hvers konar manneskju vill Guð að ég verði?“

Biðjum með skilningi

Bænin á einnig að vera íhuguð.

Orð geta orðið okkur töm. Við getum endurtekið kunnugleg orðasambönd án þess að hugurinn taki að fullu þátt í því sem við segjum.

Ritningin verndar okkur gegn innantómri endurtekningu vegna þess að hún gefur bæninni innihald.

Við lestur Biblíunnar lærum við um eðli Guðs, fyrirætlun hans, fyrirheit og væntingar. Allt þetta mótar síðan það sem við segjum við hann.

Þetta tvennt á saman.

Guð talar til okkar í orði sínu.

Við svörum honum í bæn.

Því betur sem við skiljum Ritninguna, því betur getum við beðið með skilningi.

Þetta merkir ekki að við þurfum að nota tilkomumikið orðalag. Guð lætur ekki heillast af flóknu máli.

Það merkir að orð okkar eigi að hafa merkingu fyrir okkur sjálf.

Bænin á að koma frá huga sem er vakandi fyrir því sem hann segir og hjarta sem veit til hvers verið er að tala.

Bæn kemur ekki í stað verka

Einn hagnýtasti lærdómur Biblíunnar um bæn er að finna hjá Nehemía.

Þegar Jerúsalem var ógnað báðust Nehemía og félagar hans fyrir:

„En við báðum til Guðs okkar og settum vörð gegn þeim dag og nótt.“

— Nehemía 4:9

Þeir báðust fyrir.

Og þeir settu vörð.

Þarna var engin mótsögn.

Traust þeirra á Guði kom ekki í veg fyrir að þeir gripu til skynsamlegra ráðstafana. Og ráðstafanir þeirra þýddu ekki að þeir væru hættir að treysta Guði.

Þetta er mikilvæg meginregla.

Bænin má aldrei verða afsökun fyrir því að láta ógert það sem er á okkar ábyrgð.

Ef við biðjum vegna erfiðleika þurfum við einnig að vera fús til að gera það sem Ritningin, skynsemin og aðstæður kalla á.

Við getum beðið um atvinnu og samt haldið áfram að sækja um störf.

Við getum beðið um sátt og samt tekið það erfiða skref að ræða við viðkomandi.

Við getum beðið um visku og samt kynnt okkur staðreyndir málsins.

Við getum beðið fyrir manneskju í neyð og jafnframt spurt okkur hvaða raunverulegu hjálp við getum veitt.

Trú er ekki aðgerðaleysi.

Nehemía bað — og setti vörð.

Þegar svarið kemur ekki strax

Eitt það erfiðasta við bænina er að bíða.

Stundum virðist svar berast fljótt.

Stundum breytast aðstæður ekki fyrr en eftir langan tíma.

Stundum er svarið ekki það sem við vonuðumst eftir.

Og stundum virðist okkur, miðað við þá sýn sem við höfum nú, að ekkert svar hafi borist.

Ritningin kennir okkur aftur og aftur að vera þolinmóð.

Jesaja segir:

„sælir eru allir þeir sem bíða hans.“

— Jesaja 30:18

Að bíða eftir Guði er ekki hið sama og að gefast upp.

Það merkir að halda áfram að treysta visku hans þótt tímasetning hans sé önnur en okkar.

Jesús kenndi þrautseigju í bæn. Páll lýsti því margsinnis hvernig hann héldi stöðugt áfram að biðja fyrir trúsystkinum sínum.

Þrautseigja merkir ekki að við reynum að þreyta Guð þar til hann samþykkir það sem við viljum.

Hún merkir að við höldum áfram að leggja málið fram fyrir hann og viðurkennum um leið að skilningur hans er meiri en okkar.

Traust trúaðs manns hvílir á endanum ekki á því að fá ákveðið svar, heldur á eðli Guðs.

Bænin á ekki að einskorðast við neyð

Það er eðlilegt að fólk biðji af miklum ákafa þegar eitthvað fer úrskeiðis.

Veikindi koma upp.

Atvinna verður ótrygg.

Samband rofnar.

Fjárhagserfiðleikar steðja að.

Ógnvekjandi sjúkdómsgreining berst.

Staðan virðist vonlaus.

Skyndilega verður bænin brýn.

Það er ekkert rangt við að hrópa til Guðs í neyð. Ritningin segir aftur og aftur frá trúföstu fólki sem gerði einmitt það.

Hættan felst í því að tala aðeins við Guð þegar neyðin knýr að.

Ímyndum okkur mannlegt samband þar sem annar aðilinn hefði aðeins samband við hinn þegar hann vantaði hjálp. Við myndum strax sjá að eitthvað mikilvægt vantaði í það samband.

Samband okkar við Guð ætti ekki heldur að vera þannig.

Bænin á heima á venjulegum dögum jafnt sem óvenjulegum.

Við getum þakkað Guði þegar vel gengur.

Við getum leitað visku áður en vandamál koma upp.

Við getum játað mistök okkar.

Við getum beðið fyrir öðrum.

Við getum íhugað orð hans.

Við getum sýnt þakklæti.

Við getum talað við hann einfaldlega vegna þess að hann er Guð okkar.

Þrautseigja án tilætlunarsemi

Þrautseig bæn krefst jafnvægis.

Við erum hvött til að halda áfram að biðja.

En við megum aldrei ímynda okkur að þrautseigjan veiti okkur vald yfir svarinu.

Bænin er ekki aðferð til að beygja vilja Guðs undir okkar vilja.

Þvert á móti lærir vilji okkar smám saman, fyrir bænina, að lúta vilja hans.

Þess vegna felur bænin bæði í sér traust og undirgefni.

Við biðjum með trausti.

Við bíðum þolinmóð.

Við gerum það sem okkur ber að gera.

Og að lokum treystum við dómgreind Guðs.

Stundum kemur svar hans strax.

Stundum dregst það.

Stundum fáum við ekki það sem við biðjum um.

Trúin heldur engu að síður áfram.

Að gera bænina að hluta daglegs lífs

Dæmi Biblíunnar gefa okkur nokkrar hagnýtar meginreglur sem við getum tileinkað okkur í daglegu lífi.

Í fyrsta lagi: Gerum bænina reglulega.

Reiðum okkur ekki eingöngu á þau augnablik þegar okkur finnst við vera sérstaklega andlega sinnuð eða þegar aðstæður neyða okkur til bænar. Sköpum meðvitað tækifæri til samfélags við Guð.

Í öðru lagi: Biðjum með skilningi.

Leyfum Ritningunni að móta bæði hugsanir okkar og orð.

Í þriðja lagi: Nálgumst Guð fyrir milligöngu Jesú Krists.

Minnumst þeirra einstöku forréttinda sem trúaðir hafa: að fá að ganga fram fyrir hásæti náðarinnar fyrir þann sem biður fyrir þeim.

Í fjórða lagi: Sameinum traust og auðmýkt.

Guð býður okkur að nálgast sig með djörfung, en við megum aldrei gleyma því að við erum sköpunarverk sem kemur fram fyrir skapara sinn.

Í fimmta lagi: Biðjum þrautseiglega.

Gerum ekki ráð fyrir að dráttur á svari þýði að Guð hafi ekki heyrt.

Í sjötta lagi: Grípum til aðgerða þegar þeirra er þörf.

Fylgjum fordæmi Nehemía: Biðjum til Guðs og setjum vörð.

Að lokum: Felum Guði niðurstöðuna.

Trúin biður, vinnur, bíður og treystir.

Samfélag við Guð

Bænin er miklu meira en neyðarkall eftir guðlegri aðstoð.

Hún er samfélag við Guð.

Hún er svar þeirra sem hafa heyrt Guð tala í orði sínu og þrá að tala við hann á móti.

Hún á heima að morgni og kvöldi.

Hún á heima í gleði og sorg.

Hún á heima fyrir ákvarðanir og eftir vonbrigði.

Hún á heima þegar svarið er augljóst og þegar ekkert svar er enn í sjónmáli.

Hún á heima í freistingum, veikleika, þakkargjörð, játningu og von.

Og fyrir milligöngu Jesú Krists er trúuðum boðið að nálgast Guð með trausti.

Bænin ætti því ekki aðeins að fylla örvæntingarfullar stundir lífsins.

Hún ætti að verða hluti af sjálfum takti þess.

Við biðjum.

Við hlustum á orð Guðs.

Við gerum það sem rétt er af trúfesti.

Við bíðum þolinmóð.

Og við treystum visku þess Guðs sem við biðjum til.